دریا نیوز







آخرین چهارشنبه ماه صفر در هرمزگان

دریانیوز: ماه صفر دومین ماه قمری است که برای نام‌گذاری آن دو دلیل ذکر می‌شود:نخست این‌که از صُفْرَة به معنای زردی گرفته شده؛ زیرا زمان انتخاب نام با فصل پاییز و زرد شدن برگ درختان مقارن بوده است.

، 09:57   /   کد خبر: 37428   /   تعداد بازدید: 117


دریانیوز: ماه صفر دومین ماه قمری است که برای نام‌گذاری آن دو دلیل ذکر می‌شود:نخست این‌که از صُفْرَة به معنای زردی گرفته شده؛ زیرا زمان انتخاب نام با فصل پاییز و زرد شدن برگ درختان مقارن بوده است.دلیل دوم این‌که از صِفْر به معنای خالی گرفته شده است؛ چراکه با پایان یافتن ماه‌های حرام( رجب، ذی‌القعده، ذی‌الحجه و محرم) قبایل بار دیگر وارد جنگ می‌شدند و شهرها خالی می‌شد.

آیا نحس بودن ماه صفر واقعی است؟
معروف است که صفر ماهی منحوس است. در چرایی منحوس بودن ماه صفر دلایلی از جمله رحلت پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم)، شهادت امام حسن (علیه‌السلام) و امام رضا (علیه‌السلام) در این ماه را ذکر می‌کنند. هم‌چنین ابتدای ماه صفر با ورود کاروان اسرا به شهر شام مصادف است و نیز آغاز جنگ صفین در نخستین روز صفر بوده است.در برخی روایات اسلامی آمده است که مسلمانان از انجام کارهای مهم در ماه صفر، پرهیز و برای دفع آفات و بلایای این ماه بسیار صدقه دهند. به همین دلیل مسلمانان از این ماه به عنوان ماهی نحس و بدیُمن یاد می‌کنند؛ چراکه در این ماه وحی قطع می‌شود.در برخی روایات، روزهای اول، دهم و بیستم ماه صفر از ایام نحس شمرده و از سفرکردن در این روزها نهی شده است.


هیچ روایتی در باب نحس بودن ماه صفر وجود ندارد
محمد متقی‌زاده، کارشناس مسائل مذهبی با اشاره به اینکه هیچ روایتی در باب نحوست ماه صفر وجود ندارد و نحسی این ماه ریشه تاریخی دارد و نه دینی اظهار کرد: ماه صفر در میان مسلمین به ماهی نحس و شوم شهرت دارد و برای دفع این نحوست اعمال و اذکاری توصیه شده که از مهم‌ترین آن‌ها صدقه دادن برای دفع بلا است.وی گفت: چهار ماه از سال قمری ماه حرام شمرده می‌شوند که عبارتند از ماه رجب، ذی‌القعده، ذی‌الحجه و محرم، عرب‌ها در این ماه‌ها جنگ و کشتار نمی‌کردند و میان آن‌ها آتش‌بس برقرار بود.این کارشناس دینی افزود: به جز ماه رجب، سه ماه دیگر که به صورت متوالی و پشت سر هم قرار دارند موجب می‌شد بسیاری از کینه‌ها، عداوت‌ها و دشمنی‌های قبیله‌های عرب پنهان بماند و یکدیگر را به شروع ماه صفر که پایان ماه‌های حرام تمام است تهدید می‌کردند و با شروع این ماه، جنگ، خونریزی و بدبختی از سر گرفته می‌شد و از این روی عرب‌ها ماه صفر را ماه نحس و بدبختی می دانستند.

آیین دل سپردن به دریا، در هرمزگان
آیین دل سپردن به دریا در چهارشنبه آخر صفر در واقع پایانی بر این اندوه و آغازی برای از سر گرفتن زندگی عادی و جشن و سرور است.
هرمزگانی ها به ویژه ساحل نشینان بر این باورند که بعد از ۲ ماه عزاداری در ماه‌های محرم و صفر، بدشگونی و نحسی یکساله را با آب تنی در آب دریا از تن و روان خود پاک کرده و از دریا طلب شفا و خیر کنند.مردم هرمزگان در واقع هر سال ۲ بار در روز‌های معینی همچون چهارشنبه آخر ماه صفر و چهارشنبه آخر سال به صورت دسته جمعی به دریا می‌روند و با گفتن «بسم الله» و ذکر «صلوات» پا در آب‌های گرم و شور دریا می‌گذارند و آب تنی می‌کنند.براساس این سنت دیرینه، در زمان آب تنی در آب دریا باید هفت موج از سر بگذرد كه با هر موج سوره‌ های انشراح، نصر، تین و توحید خوانده می شود و در پایان با فرستادن صلواتی بر محمد و آل محمد، سه بار سر خود را در آب دریا فرو كرده و بیرون می آورند كه در این هنگام می گویند گناهان و نحسی ها از بدن پاك شده است.همچنین مردم ساحل نشین هرمزگان اعتقاد دارند كسی كه در روز چهارشنبه آخر ماه صفر به دریا برود و حاجت و نیتی داشته باشند، برآورده می شود و از طرفی نیز قدرت شفا دهندگی آب دریا در این روز بیشتر از سایر روزهای سال است.حتی برخی اهالی برای دفع بلا در آخرین چهارشنبه ماه صفر یک ظرف سفالی می شکنند.


آیین چهارشنبه آخر صفر جزو رسم هایی بوده كه گذشت زمان آسیبی به آن وارد نكرده است
پژوهشگر فرهنگی هرمزگان نیز گفت: تقابل سنت و مدرنیته در فرهنگ معاصر ایران هر چند از دهه 1350 شمسی جدی تر شد اما آیین چهارشنبه آخر صفر جزو رسم های نیكویی بوده كه گذشت زمان آسیبی به آن وارد نكرده و همچنان پابرجاست. منصور نعیمی در رابطه با خواستگاه این آیین معنوی افزود: مردم از همان قدیم باور داشتند كه ماه صفر نحس است و امكان وقوع حادث و رویدادهای ناگوار در آن زیاد است كه بر همین اساس چهارشنبه آخر صفر می تواند مراسمی برای بدرقه این ماه و برگشتن به روزهای شادی تلقی شود.آیین های سنتی و بومی در استان هرمزگان سابقه طولانی و دیرینه دارد كه مردم این دیار با وجود عصر تكنولوژی و ارتباطات، از زمان های دور پایبند به برگزاری آنها بوده و همچنان نسل به نسل منتقل شده است.همچنین لازم به ذکر است آیین سنتی «چهارشنبه آخر صفر» به عنوان میراث معنوی هرمزگان به ثبت ملی رسیده است.

اعمالی که در چهارشنبه آخر ماه صفر باید انجام داد
ماه صفر از دومین ماه های قمری است و با این كه به عنوان یك ماه نحس شناخته شده اما روزهایی در آن هست كه با انجام دادن اعمالی در آن روزها می توان به بسیاری از حاجت ها دست یافت. چهارشنبه آخر ماه صفر هم یكی از آن روزها است كه اعمال خاصی دارد و گفته شده است هر كس در این روز سوره های « الم نشرح، تین، نصر، توحید» هر كدام هفت مرتبه بخواند، پس به حول و قوه‌ی الهی قبل از تمام شدن سال بی ‌نیاز می ‌شود. همچنین روایت شده است هركس این دعا «بسم الله الرحمن الرحیم اللهم یا ذا العَرشِ العظیم و العطاءِ الكریم عَلیكَ اِعتمادِی یا اللهُ یا اللهُ یا اللهُ الصمدُ الرحمنُ الرحیمُ، یا فردُ یا وترُ یا حیُّ یا قَیُّوم ، اِمْنَعْ عَنِّی كُلَّ بلاءٍ و بلیّهٍ و فرقهٍ و هامهٍ ، وامنع عَنِّی شَرَّ كُلِّ ظالمٍ و جبارٍ یا قدوسُ یا رحمنُ یا رحیمُ.» را در آخرین چهارشنبه ماه صفر بخواند، تا آخر صفر سال آینده از بلایا و آفت ها در امان مانده و عمرش طولانی می شود. مستحب است خواندن نماز 2 ركعتی كه ركعت اول آن بعد از حمد آیه 26 و 27 سوره آل عمران و در ركعت دوم آیه 110 سوره كهف خوانده شود. همچنین خواند نماز چهار ركعتی با دو سلام در هر ركعت بعد از حمد 17 مرتبه «سوره مباركه كوثر» و پنج مرتبه «توحید» و یك مرتبه «سوره ناس» و«فلق» مستحب است.در نامگذاری ماه صفر2 جهت ذكر شده است، یكی این كه از «صُفْرَة» یا همان (زردی) گرفته شده است، زیرا زمان انتخاب نام، مقارن فصل پاییز و زردی برگ درختان بوده . علت دیگر این كه از«صِفْر» یعنی (تهی و خالی)گرفته شده، زیرا مردم پس از پایان ماههای حرام، روانه جنگ می ‌شدند و شهرها خالی می ‌شد.

فاطمه هوشنگی/ دریا