دریا نیوز







وسواس و ترس کودکان از کرونا !

دریانیوز: با تزریق استرس به کودکان آنها را از دنیای زیبا و شاد کودکانه شان دور نکنیم

، 09:12   /   کد خبر: 36422   /   تعداد بازدید: 222


مصاحبه اختصاصی/دریانیوز: حدود 4 ماه از شیوع ویروس کرونا می گذرد و همه ی ما عیناً شاهد تاثیرات آن بر عوامل مختلف هستیم اما مساله دیگری که تحت تاثیر این ویروس قرار گرفته است وشاید ما کمتر به آن توجه کردیم، بعد روانی این قضیه در کودکان است.این روزها بیماری کرونا دغدغه مردم کوچه و بازار و پدر و مادرها شده است، اما از سویی کمک به حساس شدن مردم در خصوص رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی و افزایش سطح بهداشت فردی و اجتماعی، موجب شده میزان اضطراب و ترس از بیماری به میزان قابل ‌توجهی سلامت روانی را تحت‌تأثیر قرار دهد. این ترس و اضطراب موجب بروز اختلالات وسواسی در افراد و انتقال ناخودآگاه آن از والدین به کودکان می‎شود. قرنطینه شدن در خانه خود به تنهایی بر روحیه بزرگسالان تاثیر گذاشته است، حال کودکی که درک درستی از این موضوع ندارد برایش سخت تر است و از طرفی نیز با شنیدن اخبار کرونا و رد و بدل شدن آن در میان بزرگتر ها این سختی را تبدیل به ترس و وسواسی مفرط در او می کند. کودکان در جریان تحلیل و تفسیرهای ما از کرونا قرار می گیرند و با تصورات ذهنی خود غولی را از کرونا می سازند که خیال می کنند قرار است آنها را بخورد.باید حواسمان باشد که ترس از این ویروس و نگرانی از ابتلاء جسم کودکان مان به این بیماری، ما را از سلامت روح و روان آنها غافل نکند. مراقبت از سلامت روح و روان کودکان موضوع حساسی است که ممکن است در میان نگرانی های ما گم شود.این موضوع بر کودکان تاثیر به سزایی دارد و ممکن است آن ها را از دنیای زیبای کودکانه شان دور کند و هر چه قدر کودکان از این دنیای شاد فاصله بگیرند ترس و اضطراب ناشی از اخبار پر تنش کرونایی را در آن ها افزایش می دهد.والدین فکر می کنند با ترساندن کودکان از کرونا می توانند درصد ایمنی آنها را بالا ببرند آیا این درست است؟!!در مصاحبه ای که با آقای محمدرضا محمودی مشاور و روانشناس خانواده انجام دادیم نظر ایشان را در این مورد جویا شدیم با ما همراه باشید.

دریا: راجع به تاثیرات کرونا بر بعد روانی افراد توضیح دهید؟
ضمن عرض سپاس و امتنان از اهتمام این رسانه در اهمیت دادن به انجام رسالت ذاتی یعنی ارتقای آگاهی و سلامت جامعه به ویژه بهداشت روان، سعی می کنم از عناوین تخصصی پرهیز کنم و بیشتر کاربردی پاسخ دهم . غالبا در بحران ها علائمی مثل هراس و ترس، انگ زنی و برچسب زدن، ابهام در اطلاعات از جمله پدیده های شایع است که می تواند به مثابه مانعی در برابر مداخله های مناسب تیم های سلامت عمل کند. با ظهور و گسترش این ویروس موجی از نگرانی در مورد ابعاد این اپیدمی بوجود آمده است که عمدتاً واکنش های اضطرابی، افسردگی و رفتار های وسواسی از شایع ترین آنهاست.این مشکلات می تواند در برخی افراد حاد باشد و در برخی دیگر که پیش از این به علائم خفیف تری مبتلا بوده اند به بروز اختلالات حادی که نیازمند توجه روانشناسی و روان پزشکی است، منجر شود.

دریا: آیا از زمان شیوع کرونا تا به امروز، بیماری به دلیل ترس از کرونا به شما مراجعه کرده است؟

خط مقدم جبهه مراکز بهداشتی و درمانی، بیمارستان ها هستند. یکی از عوامل اصلی مراجعه عموم شهروندان داشتن علائم اضطراب فراگیر خود بیمار انگاری می باشد. البته در بررسی های اولیه علائمی مبنی بر وسواس نیز در مراجعین قابل مشاهده بود.

دریا: این ترس و نگرانی مفرط از کرونا چه عواقبی برای افراد و کودکانشان دارد؟

با توجه به ترس و نگرانی شهروندان در خصوص ابتلا به بیماری کرونا باید به این نکته توجه داشت که اضطراب در این شرایط می تواند عامل تضعیف سیستم ایمنی و دفاعی بدن شده و زمینه را برای ابتلا به بیماری های دیگر علاوه بر این بیماری را نیز فراهم کند .امیدوارم به این تناقض دقت کنیم، فرد از یک طرف انبوهی از مکمل ها را برای تقویت سیستم ایمنی استفاده می کند اما از طرف دیگر با اضطراب آن سیستم را تضعیف می کند.

دریا: ترس کودکان و اضطراب آن ها از کجا نشأت می گیرد؟

بین ترس و اضطراب تفاوت وجود دارد. ترس یک هیجان طبیعی است که فرد هنگام مواجهه با خطر واقعی و در زمان و مکان حال و اینجا تجربه می کند.ترس ضامن بقای فرد است.در مقابل اضطراب ناشی از هراس درباره ی وقایع آینده است. نکته ی قابل تأمل این است که نگران بودن یک فرایند طبیعی است و در کنترل ما نیست اما آنچه که باعث اضطراب می شود و نگرانی را مفرد می کند نحوه ی واکنش و پاسخ ما و تفسیر این نگرانی است که این قسمت در اختیار ماست و می توانیم آن را مدیریت کنیم .کودکان با مشاهده رفتار و نحوه پاسخگویی والدین به چالش ها اضطراب الگو برداری می کنند. همچنین بعضاً والدین می توانند با سبک های ناکارآمد و ناسالم فرزند پروری، دانه اضطراب را در دل کودک بکارند.پس هم ترس و هم اضطراب می تواند درون محیط خانواده به کودک انتقال داده شود و موضوعی آموختنی است .

دریا: قرنطینه تا چه اندازه بر این ترس و اضطراب در کودکان تاثیر می گذارد؟

در واقع نحوه نگرش ما به قرنطینه مهمتر از خود قرنطینه است.اگر بتوانیم منطق قرنطینه را درک کنیم و واقعیت را بپذیریم و به دلایل و چرایی آن توجه کنیم بهتر می توانیم با این موضوع کنار بیاییم .اینکه چگونه می توان فرصت سازی کرد به ما کمک بیشتری می کند تا اینکه بخواهیم بهانه بگیریم یا ابراز ناخشنودی کنیم .کودکان نیز متناسب با آنچه از والدین و بزرگسالان پیرامون خود می بینند، واکنش نشان می دهند. به عبارتی آنها آیینه ی والدین هستند.واکنش نامناسب ما می تواند بهداشت روان فرزندان را به مخاطره بیندازد. ترس های کودکان می تواند به شکل ترس های مرضی تبدیل شده و سایر ابعاد و جنبه های انسانی آنها را تحت تاثیر قرار دهد .اما آنچه مایلم به آن توجه بیشتر شود این است که انسان همواره توانسته با هوشمندی تهدیدها را به فرصت تبدیل کند مثلاً گرمای شدید و سوزان نور خورشید را به الکتریسیته تبدیل کند .ما می توانیم با انتخاب واکنش مناسب نسبت به قرنطینه آنرا مانع نبینیم، بلکه به عنوان یک فرصت یادگیری ببینیم و به کودکان کمک کنیم در این مسیر ما را همراهی کنند.

دریا: برخی والدین از این موضوع خوشحالند که کودکانشان به دلیل ترس از کرونا بهانه ی بیرون رفتن را نمی گیرند. آیا واقعا باید خوشحال باشند؟

این دسته از والدین که از ترس کودکان خود استقبال می کنند، خودشان زمینه های اضطرابی دارند.همچنین برای کنار آمدن با فشارهای روانی به جای راهبردهای مسأله مدار ترجیح می دهند از راهبردهای هیجان مدار استفاده کنند. این والدین احتمالا فراموش کرده اند که بسیاری از مهارت های اجتماعی از طریق ارتباط با همسالان شکل می گیرد. آنچه باعث رفتارهای خود مراقبتی کودک می شود ترساندن او نیست بلکه آگاهی سالم و آگاهی صحیح است. آگاهی چگونگی مقابله با بحران ها و پیشگیری از بیماری ها همراه با حمایت از او و اینکه فرزندان توانایی حل مسائل مربوط به خود را دارند. به علاوه انسان یک موجود اجتماعی است و داشتن رابطه و ارتباط اجتماعی یک نیاز اساسی برایش است. امیدواریم والدین فراموش نکنند.

دریا: برای این که کودکان از این فشار روانی دور بمانند چه کار باید کرد؟

در رابطه با کاهش اثرات ناخوشایند قرنطینه بر کودکان چند راه حل وجود دارد:

1- با توجه به اینکه کلمات علاوه بر بار معنایی دارای بار عاطفی و احساسی هستند، با تغییر نام کرونا به یک نام دیگر که کودک کم تر احساس استرس کند، با استفاده از کارتون و فیلم های مورد علاقه اش آنرا تبدیل به فرصت یادگیری، مثل یادگیری زیستن در شرایط سخت و بحرانی تبدیل کنیم و با این کار اعتماد به نفس او را تحریک کنیم. کودک با همزاد پنداری با شخصیت های مورد علاقه خود می تواند توانمندی خود در غلبه بر مشکلات را بیاموزد.

2- سعی کنیم تا جای ممکن کودکان را از استرس های بزرگسالان دور کنیم و آنها را نگران چیز هایی نکنیم که در حالت طبیعی کودک به آنها فکر نمی کند.

3- با عادی سازی شرایط و همچنین بیان این نکته که برخی بیماری ها و اتفاقات ناگوار بارها اتفاق افتاده و انسان توانسته آنها را کنترل کند و این بیماری نیز بارعایت اصول پیشگیری و انجام رفتار های خود مراقبتی کنترل خواهد شد.

4- تلاش کنیم سبک و روال عادی زندگی را همانند گذشته با داشتن برنامه حفظ کنیم مانند خواب ، درس، کار و...

5- از آنها بخواهید نگرانی های خود را با شما در میان بگذارند.

6-مغز به محرک های ناآشنا، مبهم، تازه و ناشناخته حساس و گوش به زنگ است و آنرا به شکل اغراق گونه ارزیابی می کند پس مراقب مبالغه گویی های خودمان باشیم.البته این مبالغه گویی ها می تواند اثرات نا خوشایندی روی خود ما نیز داشته باشد.

7- به کودکان یاد دهیم حال خوب یا حال بد، امید یا ناامیدی همگی ساختگی هستند.پس می توانیم یاد بگیریم چگونه حال خوبی داشته باشیم.

8- در مورد منطق قرنطینه و شیوع کرونا با کودکان به روشی که می توانند درک کنند گفت و گو کنید و به آنها اطمینان دهید که از امنیت برخوردارند و چنانچه، نگران هستند نحوه ی برخورد خودتان با استرس را با آنها در میان بگذارید تا آنها بتوانند چگونگی مقابله را از شمایاد بگیرند. همه ی کودکان به یک شکل به استرس پاسخ نمی دهند. هنگامی که والدین با آرامش خاطر و اطمینان برخورد کنند می توانند به عنوان یک الگو و بهترین پشتیبان برای فرزندان شان عمل کنند.آمادگی والدین قوت قلبی آنهاست و کودکان والدین خودشان را قدرتمند و قوی می دانند.

دریا: توصیه ی شما به والدین چیست؟

از والدین خواهشمندم فرصت گرانبهای فرزندپروری را از دست ندهند. به این فکر کنند که تمایل دارند کودکان یعنی بزرگسالان آینده از والدین و این دوران چگونه یاد کنند؟چه خاطراتی را با خود حمل کنند؟چه چیزی بیاموزند؟ مراقب این موضوع باشیم که رفتار های کودکان جز عادات و صفات آنها می شود و در طول زمان می توان به یکی از ویژگی های شخصیتی ماندگار آنها تبدیل شود. این میراث گران بهای ما والدین به آنهاست.

دریا: کلام پایانی ؟

در خاتمه می خواهم از این فرصت مغتنم بهره ببرم و دو نکته را یادآوری کنم :1- یادگیری مهارت های زندگی و روان شناختی امروزه یک ضرورت است.نداشتن مهارت می تواند هم به فرد هم به جامعه آسیب بزند .اغلب مشاجره های فیزیکی، پرخاشگری ها، اختلالات روان شناختی، تعارضات زوج، قتل و سایر موارد مشابه یکی از نتایج عدم داشتن مهارت کافی و صحیح زندگی است.2- افراد جامعه غالباً آگاهی نسبی از وضعیت بدنی و سلامت جسمانی خود دارند و حداقل یکبار تجربه ی رفتن به آزماشگاه داشته اند. تقاضا دارم بعد روان شناختی خود را نیز بشناسند البته برای شناخت بهتر می توانند از کمک های یک روان شناس مورد تایید هم استفاده کنند.

در نتیجه مقابله با ویروس کرونا در جامعه به شستن دست ها و رعایت بهداشت فردی خلاصه نمی شود و بهداشت روان نقش مهمی در افزایش ضریب ایمنی افراد به ویژه کودکان دارد.

 

فاطمه هوشنگی/ دریا