دریا نیوز







ساحل بدون کارشناسی توسعه می یابد: ساحل بندرعباس، محصور در فاضلاب و تخریب

دریا نیوز: بندرعباس اگرچه شهری ساحلی است و بسیاری از گردشگران برای مشاهده ساحل ودریا به این شهر سفر می کنند؛ اما در سال های اخیر ورود فاضلاب به دریا از طریق خورها،لوله های هدایت کننده،شستشویی کشتی ها و... 

، 08:09   /   کد خبر: 32962   /   تعداد بازدید: 383


دریا نیوز: بندرعباس اگرچه شهری ساحلی است و بسیاری از گردشگران برای مشاهده ساحل ودریا به این شهر سفر می کنند؛ اما در سال های اخیر ورود فاضلاب به دریا از طریق خورها،لوله های هدایت کننده،شستشویی کشتی ها و... به ساحل و دریا باعث شده است که برخی از مناطق ساحلی به عنوان مناطق هشدار دهنده اعلام شوند و ورود به این مناطق ساحلی وشنا در دریا از سوی برخی از  مسولان خطرناک اعلام شود. متاسفانه در سال های اخیر هم اقدام ملموسی برای عدم ورود فاضلاب های خانگی و صنعتی به دریا صورت نگرفته است و این وضعیت باعث شده است که حتی برصیدوصیادی ساحل نشینان و هم برمیزان وکیفیت صید اثرگذار باشد.از طرفی دیگر هم هرروزه شاهد خشک شدن دریا با عناوین مختلف هستیم.درماه های اخیر هم لودرو بیل های مکانیکی به جان ساحل افتاده اند و سنگ ریزی می شود وگویا می خواهند خیابان های شهر را تعریض کنند.

وضعیت ظاهری ساحل بندرعباس هم از منظر مناسبی برخوردار نیست ونیاز است که عزم استانی وکشوری برای ساماندهی ساحل بندرعباس وجود داشته باشد.

در زمینه ویژگی های شهرهای بندری، چالش های موجود در سواحل و دریا و راهکارهای موجود با  دکتر"صمد حمزه ئی" دکترای فیزیک دریا ،عضو هیئت علمی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی استان ،استاد دانشگاه و

مشاور شهردار بندرعباس در امور ساحل و دریا به گفتگو نشستیم.

 در این گزارش باما همراه باشید. 

ویژگی شهرهای بندری 

دریا:جناب آقای دکتر "حمزه ای "به عنوان نخستین سئوال بفرمایید

ویژگی شهرهای بندری و ساحلی چیست؟ 

حمزه ای:در طول تاریخ، بشر برای دسترسی بیشتر به منابع غذایی، امنیت، سهولت تردد و حمل و نقل، ساحل را به عنوان یکی از پرجاذبه ترین مکان ها انتخاب نمود و بدین ترتیب با افزایش جمعیت در کناره ی پهنه های آبی شهرهای ساحلی شکل گرفتند.

از ویژگی های شهرهای ساحلی و بندری قرار گرفتن در کناره ی دریا یا اقیانوس است که هویت شهری را تحت تاثیر خود قرار داده است؛ از فعالیت های اجتماعی و اقتصادی مردم گرفته تا حضور گردشگران برای استفاده از این موهبت خدادادی. 

دریا:به لحاظ علمی ساحل و دریا چه ویژگی هایی دارد؟ 

حمزه ای:ساحل یا کرانه به لحاظ علمی به منطقه تماس بین دریا و خشکی گفته می شود. اصطلاح ساحل به نواحی واقع بین حداقل جزر و بالاترین مرز پیشروی برکشند طوفان نیز گفته می شود. مناطق ساحلی به  جاهایی اطلاق می شود که مجموعه نیروهای دو محیط

خشکی و دریا با یکدیگر در برهمکنش و تعامل هستند و باعث تغییرات در این نواحی می شوند. عواملی چون "فرسایش و رسوبگذاری که حاصل عملکرد آب های جاری ورودی به سواحل، نوع سازندهای ساحلی و تغییرات نسبی تراز آب دریاست"، جوامع  مرجانی و تغییرات سطح آب دریاها در پیدایش انواع سواحل مؤثر هستند و عوامل دیگری چون موج، جزر و مد، جریان

دریایی و باد نیز سواحل را  به طور مداوم تغییر شکل می‌دهند. 

ساحل آلوده 

دریا:گفته می شود که ساحل و دریا به عنوان یکی از جاذبه های شهرهای بندری است و به همین دلیل هم بسیاری از گردشگران برای دیدن ساحل و دریا به بندرعباس می آیند، اما ساحل بندرعباس دارای نقاط آلوده است و به راحتی فاضلاب وارد دریا می شود و ساحل را نازیبا و آلوده کرده است.چه

راهکارهایی دارید که ساحل ایده آل و استاندارد و عاری از آلودگی داشته باشیم و چه سازمان هایی می توانند به یاری شهرداری بیایند ؟ حمزه ای:در حال حاضر ورود پساب فاضلاب و روان آب های سطحی به دریا  به عنوان بزرگترین مشکل ساحل

بندرعباس وجود دارد که هنوز راهکارهای پیشنهادی برای رفع این مشکل عملیاتی نشده اند. در این خصوص چندین پیشنهاد به شرکت آب و فاضلاب هرمزگان دستگاه متولی فاضلاب ارائه شده است. بهترین راه حل ممکن تکمیل شبکه فاضلاب بندرعباس، اصلاح نشتی لوله های بتونی که منجر به ورود آب شور به شبکه فاضلاب می شود، تصفیه استاندارد فاضلاب و استفاده از پساب فاضلاب برای آبیاری

فضای سبز، کشاورزی و کمربند سبز شهر است.

راه حل دیگری هم وجود دارد که اگر نتوانیم از پساب فاضلاب استفاده کنیم، آن را به اعماق آب های دریای عمان منتقل کنیم تا از اثرات نامطلوب آن بر منطقه حساس ساحلی کم کنیم. این

راهکار هرچند اثرات نامطلوبی بر اکوسیستم های دریایی دارد ،اما از آثار نامطلوب ورود فاضلاب به ساحل کمتر است.مشکل ورود پساب فاضلاب و روان آبهای سطحی به همراه ساخت اسکله ها و دستک های متعدد توسط نهادهای دیگر مانند سازمان بنادر و دریانوردی باعث کاهش نیروی موج و جریان کرانه ای در ساحل شده است که نتیجه آن  ماندگاری بیشتر آلودگی ها در مناطق ساحلی است. اثرات بلند مدت این دو پدیده شامل مرگ و میر بیشتر آبزیان، چسبنده شدن رسوبات ساحلی و آلودگی بیشتر دریا در بندرعباس خواهد شد.

دریا:کدام دستگاه ها در داشتن ساحل

زیبا و غیرآلوده نقش دارند و وظیفه شان چیست؟

حمزه ای: اگر به دستگاه های موجود در یک شهر جزیره ای نگاه نکنیم، ساحل را می توانیم ثروت مشترک کل شهر در نظر بگیریم. همه دستگاه ها به نوبه خود باید در حل مشکلات دریا و ساحل نقش ایفا کنند. با بودجه ها و منابع فعلی استانی و منابع مالی شهرداری و یا شرکت آب و فاضلاب نمی توان مشکل ورود فاضلاب به دریا را حل کرد. برای حل این مسئله نیازمند عزم جدی مدیریت عالی استان و

نمایندگان هستیم، تا از طریق جذب بودجه های ملی، مشکلات شبکه و تصفیه خانه فاضلاب را حل

کنیم و روان آبهای سطحی که از طریق بیش از 40 کانال و خور وارد دریا می شود را سر و سامان دهیم.

دریا:بخش هایی از سواحل بندرعباس در سال های اخیرخشک شده اند و از مدتی قبل هم در بخشی از ساحل "خواجه عطاء "خودروهای سنگین و بیل

های مکانیکی در حال ریختن سنگ های بزرگ هستند که گویا می خواهند ساحل را تبدیل به خیابان کنند.البته در کنار اسکله "حقانی "هم می خواهند این کار را انجام دهند.نظر حضرتعالی به عنوان مشاور آقای شهردار در امور دریا و استاد دانشگاه در این بخش چیست؟

حمزه ای:در مباحث مربوط به مداخله انسان در ساحل و دریا از دو منظر متفاوت می توان به مسئله نگاه

کرد. یکی این که توسعه را بر محیط زیست مقدم بدانیم و برای رفاه بیشتر، ایجاد اشتغال و کسب درآمد و ثروت، فعالیت های عمرانی در ساحل را افزایش دهیم. نگاه دوم این است که برای حفظ محیط طبیعی هیچ مداخله ای در ساحل و دریا نداشته باشیم، که از نظر بنده هر دو این دیدگاه ها معیوب هستند. اگر از زاویه بهتری به مسئله بنگریم می بینیم، در برخی موارد

نیاز به توسعه اجتناب ناپذیر است و باید با رعایت برخی ضوابط و شرایط زیست محیطی، توسعه را هم در دستور کار قرار دهیم. در خصوص فعالیت های عمرانی این دو منطقه با شهردار بندرعباس صحبت کردم و به همراه جمعی از اعضای شورای شهر و معاون فنی و شهرسازی شهرداری و تعدادی از متخصصین دانشگاهی از این پروژه بازدید داشته ایم.برخی پیشنهادات اصلاحی در خصوص نحوه تسطیح این دو ناحیه و الزاماتی که باید رعایت شود را ارائه داده ایم که قرار شد اصلاحات لازم

انجام شود تا کمترین اثرات نامطلوب بر اکوسیستم منطقه داشته باشد.

به شخصه در خصوص ساحل، شکل طبیعی ساحل را بیشتر می پسندم، اما در صورت مداخله در شکل طبیعی ساحل باید شرایطی را فراهم کنیم که کمترین مشکلات زیست محیطی بر بخوریم و کمترین آسیب را به دریا بزنیم. 

تخریب ساحل 

دریا:تخریب ساحل چه آثاری را به همراه دارد؟

حمزه ای:تخریب یا پیشروی غیر استاندارد در ساحل عوارض نامطلوبی بر اکوسیستم یک منطقه خواهد داشت که عمدتا مربوط به مرگ و میر آبزیان و موجودات پهنه ی جزر و مدی در یک منطقه می شوند یا در برخی موارد باعث آلودگی بیشتر منطقه و مشکلات زیست محیطی در ان ناحیه می شود.

دریا:اثرات آلوده بودن دریا برمحیط زیست دریا و آبزیان چیست؟

حمزه ای:در یک محیط دریایی آلوده توازن زیستی به هم می ریزد، موجودات مفید یا از بین می روند و یا مهاجرت می کنند و موجودات مضر به طور انفجاری افزایش می یابند. پدیده هایی مانند کشند قرمز، افزایش گونه های مهاجم، بوی بد ساحل و مرگ

میر آبزیان از عمده مشکلات آلوده بودن دریاست. 

گردشگری دریا 

دریا:برای داشتن ساحل و دریای زیبا و استفاده بهینه از آن چه باید کرد واین دریا و ساحل چه ظرفیتی برای گردشگری ودرآمدزایی شهر دارد؟ 

حمزه ای:توجه به دریا و ساحل و رفع مشکلات و موانع آن می تواند به ایجاد یک درآمد پایدار در اقتصاد شهری کمک کند  و رضایت شهروندان را نیز در پی داشته باشد.

حفاظت از محیط زیست ساحل، دریا و خورها در برابر آثار مخرب فعالیت های انسانی و صنعتی، استفاده مناسب از ظرفیت اقتصادی دریا جهت کسب درآمد پایدار، ایجاد درآمد مرتبط با دریا

از طریق انواع بازارچه های محلی و سنتی، صنایع دستی دریایی، ماهی گیری تفریحی،قایقرانی تفریحی، موسیقی محلی و تقویت ورزش ها و سرگرمیهای مرتبط با دریا از عمده

ظرفیتهای گردشگری و درآمد زایی در ساحل است.

 

 دریا:یکی از گلایه های شهروندان عرضه قلیان و... در ساحل است که هوای ساحل را برای خانواده ها آلوده کرده است. از طرفی هم  ترویج استفاده از دخانیات محسوب می

شود.همچنین گفته می شود که در کنار عرضه قلیان، برخی ها مشروبات و...هم عرضه می کنند.چرا شهرداری در این بخش اقدام نمی کند؟

حمزه ای:در بحث تفریحات ناسالمی مانند قلیان که فرق ندارد چه در ساحل عرضه شود یا مکان دیگر، بیشتر بحث اشتغال و عرضه و تقاضا است.

البته در این حوزه همه دستگاهها ی مرتبط با موضوع باید همکاری کنند. جنبه های فرهنگی موضوع هم باید کار شود و به این موضوع به عنوان یک معضل فرهنگی نگاه شود.

 

صیانت از ساحل و دریا

 

دریا:حضرتعالی به عنوان مشاورشهردار چه راهکارهایی را برای صیانت از ساحل و دریا ارائه کرده و می کنید؟

حمزه ای:خوشبختانه حساسیت خوبی از طریق مردم، تشکلهای مردم نهاد و رسانه ها در خصوص صیانت از حریم

ساحل و دریا و عدم آلودگی مناطق ساحلی و دریایی شکل گرفته که نوید بخش آینده ای بهتر برای ساحل بندرعباس را می دهد.

اولین کاری که توسط اینجانب انجام شد، ایجاد یک کارگروه علمی از متخصصین و دانشگاهیان حوزه دریایی

استان با رشته های متنوع بود که قرار است دو کار عمده را پیگیری کنیم؛ یکی بررسی راهکارهای اصلاحی برای طرح های گذشته که برای شهر در حوزه ساحل و دریا ایجاد مشکل نموده اند و دیگری بررسی طرح های جدیدی که حوزه ساحل و دریا قرار است انجام شود.

دریا:باتوجه به عدم بهره برداری

مناسب از سواحل  بندرعباس، چه برنامه ای برای شکل‌گیری نظام مدیریت منطقه‌ای برای توسعه

سواحل بندرعباس دارید؟

حمزه ای :وظایف و اختیاراتی که اینجانب دارم محدوده مشخصی، آن هم در حوزه مشاوره دارد. اگر قرار باشد یک نظام مدیریت منطقه ای برای توسعه سواحل شکل بگیرد که تصمیمات شان ضمانت اجرایی هم داشته باشد، باید این

کار در محل دیگری مانند استانداری عملیاتی شود، بنده هم اگر کمکی از دستم بر می آید آمادگی دارم همکاری کنم.

دریا:نقش مناطق آزاد در توسعه سواحل چیست  وچه برنامه ای برای بهره بردن از این ظرفیت ها در توسعه شهر بندرعباس دارید؟

حمزه ای :اگر مسئله ساحل و دریا را یک مسئله استانی در نظر بگیریم قطعا نیازمند همکاریهای بیشتری در این سطح هستیم. بخش عمده ای از سواحل در مناطق آزاد قرار دارد که ظرفیت فراوانی برای اهداف توسعه ای به خصوص در حوزه گردشگری دارد.

شهر بندرعباس دروازه ورود به منطقه آزاد قشم و در مواردی هم مسیر تردد به کیش است. تعامل و همکاری با این دو منطقه آزاد و یا مناطقی مانند جاسک که قرار است جدیدا به مناطق آزاد اضافه شود، می تواند منافع عمده ای برای دو طرف ایجاد کند.

 دریا:باتوجه به ورود فاضلاب به دریا

وآلوده بودن سواحل بندرعباس به نظر شما شهر بندر عباس باشاخص های توسعه پایدار در حوزه گردشگری چه فاصله ای دارد؟

حمزه ای:اگر بخواهیم بر اساس واقعیت های موجود به سواحل بندرعباس نگاه کنیم به مجموعه ای از مزایا و معایب بر می خوریم  که با مطالعه و شناسایی دقیق آنها و داشتن استراتژی زمان دار و برنامه مدون می توان به مقاصد مربوط به توسعه پایدار نزدیک شویم. در همین شرایط هم ما به لحاظ مبلمان شهری در فضای ساحل و ایجاد پارک های ساحلی موقعیت ممتازی به نسبت

شهرهای دیگر ساحلی کشور داریم.

دریا :با توجه به جایگاه بندرعباس در

ترانزیت شمال ـ جنوب و نقش آن در

توسعه استان های همجوار ، شهرداری

بندر عباس چه برنامه ای برای استفاده از این ظرفیت در برنامه جامع توسعه شهر بخصوص در نقاط ساحلی دارد؟

حمزه ای:اگر خیلی کلی بخواهم به این سوال پاسخ بدهم باید بگویم که استفاده از هر ظرفیتی که بتواند برای مجموعه شهر و بخصوص ساحل ایجاد فرصت کند، باید به عنوان یک پتانسیل در برنامه ریزی شهری لحاظ شود، ظرفیت های فراوانی وجود دارد که هنوز بخشی از آنها شناسایی نشده است، استفاده از هر نوع ظرفیت جدید می تواند هم وضعیت درآمدی شهر را بهبود دهد و هم باعث تنوع بخشی در فعالیت های شهری شود.

فارس:معماری پایدار نقش تاثیر گذاری در توسعه و جذب سرمایه گذار وگردشگر در اکثر مناطق دارد،. شهرداری بندرعباس چه برنامه

ای برای سروسامان دادن به محلات حومه این شهر وساحل که چهره مرکز استان را زشت هم کرده اند در آینده دارد؟

حمزه ای:آن چیزی که من می توانم در مورد آن نظر بدهم محلاتی است که در مناطق نزدیک به ساحل بنا شده اند. محله های قدیمی در مناطق ساحلی بندرعباس دارای هویت خاصی هستند که از  نظر معماری، فرهنگ و هنر حائز

اهمیتند. در شهرداری برنامه هایی برای محلاتی مانند سورو در دست تدوین است که در آن هم هویت قدیم محلات ساحلی لحاظ شده و هم باعث سر وسامان دادن به بافتهای فرسوده  آنها می شود.

دریا:شهرداری بندرعباس چه برنامه ای برای بهره بردن از ظرفیت صنایع موجود و شهرک های صنعتی برای توسعه شهر دارد وآیا تاکنون درصد پیش بینی شده در قانون از صنایع (نفت وگاز)به شهرداری بندرعباس پرداخت

شده است؟

حمزه ای: قطعا صنایع متمول و پر درآمدی مانند نفت و گاز می توانند به میزان خسارتی که محیط زیست وارد می کنند، در توسعه آن محیط ها هم نقش داشته باشند. با تدوین مقررات و دستورالعمل های مناسب می توان از صنایع بزرگ کشور برای توسعه شهرها استفاده نمود.

دریا:وکلام پایانی؟

حمزه ای:برای داشتن یک شهر ساحلی مناسب نیاز است مردم و مسوولین در کنار هم در ایجاد فرصت‌هایی برای توسعه پایدار ساحل نقش ایفا کنند. هیچ یک از دستگاه های اجرایی متولی ساحل بدون همکاری و حمایت مردم نمی توانند وظایف خود را به درستی انجام دهند.

من عقیده دارم در شهرهای ساحلی مانند بندرعباس باید مردم محور فعالیتهای شهری باشند و بر اساس نظر مردم و برنامه های کارشناسی شده در حوزه ساحل فعالیت های توسعه ای انجام شود. برخی از فعالیت هایی که در چند دهه گذشته در سواحل بندرعباس صورت گرفته مطابق استانداردهای زیست محیطی نبوده و مشکلاتی را برای ساحل ایجاد کرده است، اصلاح این فعالیت ها و برنامه ریزی برای توسعه پایدار ساحل از برنامه های شهردار محترم در حوزه  ساحل و دریاست که امیدوارم با همکاری و عزم جدی نهادهای دیگر این برنامه عملیاتی شود.

علی زارعی/دریا