دریا نیوز







ايدز؛ سوء تغذيه پروتئين

، 02:58   /   کد خبر: 2336   /   تعداد بازدید: 573


  دريانيوز : يكي از عوارض شايع در بيماري ايدز سوء تغذيه پروتئين – انرژي است.
در اين افراد كاهش وزن، كاهش ضخامت چربي زير پوست و دور بازو و كاهش ظرفيت باندي با آهن(TIBC) و كاهش آلبومين پلاسما (هيپوآلبومينمي) ديده مي شود.
موسسات خيريه خواستار كمك مالي و تسهيلات بيشتر براي فرزندان مبتلايان شده اند. بنا بر گزارشي در مورد گسترش بيماري ايدز در جهان، كه روز سه شنبه (30 مه) منتشر شده است، حدود 40 ميليون نفر در سراسر جهان به ويروس اچ آي وي (عامل ايجاد كننده بيماري ايدز) آلوده هستند.اين گزارش، كه توسط سازمان ملل متحد تنظيم شده، مي گويد جامع ترين آمار از ميزان گسترش ايدز در كشورهاي مختلف جهان است. با توجه به نرخ رشد جمعيت و تاثير مثبت مصرف دارو در بيماران، طبق اين گزارش آمار افراد آلوده به ويروس اچ آي وي بيش از هر زمان ديگر است.در يك ربع قرني كه از ظهور اولين نمونه هاي بيماري ايدز در ايالات متحده مي گذرد، بيست و پنج ميليون نفر در اثر ابتلا به اين بيماري جان خود را از دست داده اند. نيمي از افرادي كه در حال حاضر به ويروس اچ آي وي مبتلا هستند، زن هستند.
بيماري ايدز بي شك بزرگترين بلاي جامعه بشري بعد از جنگ جهاني دوم، به شمار مي آيد. اين بيماري با سير صعودي سريع به دليل نقايص اطلاع رساني امروزه به يكي از دغدغه هاي كشورها بدل گرديده است تا جايي كه دبيركل سازمان ملل متحد از شكست رهبران سياسي جهان در مبارزه با اين بيماري خبر داد و از كشورهايي كه ايدز را مايه ننگ و بي آبرويي تلقي مي كنند، انتقاد كرد.
اين بيماري در كشورهاي ثروتمند تحت كنترل درآمده است اما در كشورهاي فقير جهان سالانه باعث مرگ و مير تعداد زيادي از افراد مي شود.
موارد اوليه ايدز در سال 1981 در آمريكا و در بين هم جنس بازان مشاهده شد.
متأسفانه با وجود شناخته شدن ساير راههاي انتقال اين بيماري، هنوز هم عده زيادي از مردم به ويژه در كشورهاي جهان سوم تصور مي كنند ايدز، بيماري هم جنس بازان است، در صورتي كه فقط 10 درصد موارد آلوده را هم جنس بازان تشكيل مي دهند.
در اوايل بروز اپيدمي ايدز تصور اين بود كه اين بيماري مخصوص كشورهاي غربي و آفريقايي است ولي با شيوع سريع آن در كره خاكي مشخص شد كه ايدز هيچ نژاد، مرز، كشور، جنس و سني را در امان نخواهد گذاشت. افراد مبتلا به اين بيماري بايد بدانند كه اگر مراقبت هاي بهداشتي، پزشكي و تغذيه اي را رعايت كنند مي توانند در كنار ساير اعضاي خانواده خود به زندگي ادامه دهند و ارائه آموزش هاي جزئي به آنها و اعضاي خانواده شان كافي است تا آنها را به يك زندگي سالم رهنمون شود.
از آنجايي كه ارتقاي سيستم ايمني در بيماران مبتلا به ايدز بسيار حائز اهميت است و سلامت بافتها و قدرت مقابله با بيماريها در آنها كاهش مي يابد، بنابراين تغذيه به عنوان يك اصل براي ارتقاي سطح سلامت در اين افراد شايان توجه و در دسترس بودن غذاي مغذي و آب سالم براي اين افراد بسيار مهم است، به خصوص وقتي مسافرت مي كنند يا بيرون غذا مي خورند. ما به اين بيماران از اين نقطه نظر مي پردازيم كه اين افراد آسيب پذيري بيشتري نسبت به عوامل خارجي دارند. همچنين به دليل دوره طولاني بيماري، فرد مبتلا به ايدز نه تنها نبايد دست از مقابله با اين بيماري برداشته بلكه بايد راه هاي درست زيستن در كنار اين بيماري را شناخته و از آنها بهره ببرد، در نتيجه وظيفه ما ارائه راه حل هاي بهتر زيستن است، اگر طول بيماري را در نظر بگيريم بعد از مواجهه با اين بيماري مدت زماني طول مي كشد تا فرد به درك شرايط تازه بپردازد اما پس از واقف شدن به شرايط جديدي كه با آن درگير است بايد مثل ساير افراد با رعايت نكاتي چند به زندگي عادي ادامه دهد، به همين دليل ما راهكارهاي تغذيه اي را در پيش روي آنها قرار مي دهيم تا با استفاده از اين راهكارها جاده پيش رو را بدون در نظر گرفتن طول جاده، سبز ببينند. بد نيست ابتدا به اختلالات تغذيه اي شايع در اين بيماران بپردازيم.

اختلالات تغذيه اي
يكي از عوارض شايع در اين بيماري سوءتغذيه پروتئين –انرژي است. در اين افراد كاهش وزن، كاهش ضخامت چربي زير پوست و دور بازو و كاهش ظرفيت باندي با آهن(TIBC) و كاهش آلبومين پلاسما (هيپوآلبومينمي) ديده مي شود.
عمده ترين علت كاهش وزن در افراد مبتلا به HIV+ كاهش دريافت انرژي است، نه افزايش مصرف آن. در اين افراد اختلال در حس چشايي وجود دارد كه به هنگام تحليل توده بدون چربي بدن به 55 درصد حالت نرمال، در افراد مبتلا به بيماري ايدز مرگ رخ خواهد داد.
از ديگر اختلالات مي توان به تهوع، استفراغ، اسهال، اختلالات تنفسي و لاغري عصبي(آنوركسيا) اشاره كرد. عمده ترين دلايل بروز كاهش وزن شديد در اين بيماران عبارتند از: كاهش انرژي دريافتي، كاهش فعاليت، كاهش اشتها و نقايص متابوليكي.
حال كه با اختلالات تغذيه اي در اين بيماري آشنا شديم بهتر است كه روش هاي ارزيابي وضعيت تغذيه اي را نيز در اين بيماران مورد بررسي قرار دهيم.

ارزيابي وضعيت تغذيه اي در اين بيماران
  در اين افراد توده سلولي بدن بدون تحليل رفتن چربي كاهش مي يابد و براي افراد مبتلا به ايدز ارزيابي بر اساس درصد وزن معمول دقيق تر خواهد بود تا بر اساس جدول قد و وزن.
انرژي مورد نياز:در افراد مبتلا به ايدز انرژي توصيه شده براي نگهداري وزن برابر است با انرژي پايه مورد نياز ضرب در 3/1 و براي افزايش وزن ضرب در 5/1.

پروتئين:نياز به پروتئين در اين بيماران براي حفظ وزن برابر 4/1-1 گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن و براي بازسازي برابر است با 2-5/1 گرم به ازاي كيلوگرم وزن بدن.
آرژنين اسيد آمينه اي است كه در ايمني سلولي نقش دارد و بد نيست بدانيم كه مصرف و عملكرد اسيد فوليك در كمبود پروتئين آسيب مي بيند، بنابراين علاوه بر توجه به دريافت پروتئين به منابع اسيد فوليك كه بعداً ذكر خواهد شد نيز بايد توجه داشت.

گوشتها:در مبحث پروتئين اولين چيزي كه به ذهن مي رسد،  گوشتها است، بنابراين گوشت بوقلمون و انواع ماهي ها بسيار توصيه مي شود، ماهي غذاي بسيار سالم و سودمندي است و گنجاندن آن در رژيم غذايي به ميزان حداقل دوبار در هفته (كمترين نياز) بايد رعايت گردد.

تخم مرغ:تخم مرغ يكي از منابع عالي پروتئين بوده كه مصرف آن به بيماران بعد از يك ضعف بدني، بيماري ناتوان كننده يا كساني كه دوره نقاهت را مي گذرانند،  بسيار توصيه مي شود، تا جايي كه يك محقق ايتاليايي بيان مي كند كه اگر بتوانيم در مدارس و كالج هاي ايتاليا به جوانان روزي نيم ليتر شير و يك عدد تخم مرغ بدهيم آن وقت خواهيم گفت كه ملت ما ملتي محكم و قوي است و آن وقت است كه نژاد انساني بهبود يافته، اما بايد توانايي كبد در استفاده از تخم مرغ را در نظر بگيريم تا ميزان كلسترول آن در فرد ايجاد ناراحتي نكند. به بيماران مبتلا به اين بيماري توصيه مي شود كه بيشتر از 3 عدد تخم مرغ در هفته ميل نكنند (البته اين محدوديت براي مصرف زرده است و خوردن سفيده اي كه كاملاً پخته شده باشد به هر ميزان در هفته مانعي ندارد). زيرا سفيده خام داراي ماده اي به نام آويدين است كه ايجاد تداخل هاي تغذيه اي با ويتامين بيوتين مي كند، بهترين شكل مصرف تخم مرغ به شكل آب پز است كه راحت تر هضم مي شود.

شير:شير به عنوان يك منبع پروتئيني مناسب براي جلوگيري از سوءتغذيه بسيار توصيه مي شود. توصيه ما به شما اين است كه روز خود را با خوردن يك ليوان شير همراه با يك قاشق غذاخوري عسل يا دو عدد خرما آغاز كنيد.

عدس:عدس يكي ديگر از منابع عالي پروتئيني است و علاوه بر پروتئين  حاوي ويتامينB، آهن و كلسيم است. عدس پخته به همراه روغن زيتون غذايي كامل و پر انرژي است و حتي مصرف آن را براي كارگراني كه به كارهاي بدني مي پردازند، توصيه مي كردند. اين منبع گياهي سرشار از مواد مغذي مي تواند يك عصرانه كامل يا يك صبحانه بسيار عالي در رژيم غذايي اين بيماران و كليه افرادي كه دوران نقاهت را مي گذرانند به شمار آيد.

چربي ها:در بدن انسان اسيدهاي چربي وجود دارند به نام اسيدهاي چرب ضروري يا EFA كه در واقع بدن قادر به ساختن آنها نبوده و بايد از خارج از بدن انسان وارد شوند. اين اسيدهاي چرب كه در روغن هاي مايع به خصوص روغن زيتون، گردو، روغن سويا و ماهي ها به خصوص ماهي هاي آبهاي سرد (قزل آلا و ساردين، سالمون و تون) وجود دارد، براي بدن بسيار مفيد هستند و در صورت كمبود مصرف آن، كاهش ثانويه سطح آنها در بدن به وجود آمده و فرد دچار اختلال اسيد چرب ضروري يا (EFAD) مي شود كه در مورد افراد مبتلا به ايدز اين اختلال وجود دارد. در اين افراد استفاده از روغن هايي به نام MCT (تري گليسريد با زنجيره متوسط) بسيار مفيد است. اين چربي ها در روغن نارگيل وجود دارند و در داروخانه ها فروخته مي شوند. اين چربي ها نياز به هضم ندارند و ميزان مصرف آنها بايد كنترل شده باشد؛ در ضمن اين نوع چربي اسيد چرب هاي ضروري را ندارد و بايد همراه با LCDها خورده شود. استفاده از روغن ماهي يا اسيدهاي چرب امگا۳ كه قبلاً هم ذكر شد مي تواند عملكرد ايمني را بهبود بخشد.

مايعات:در افراد مبتلا به ايدز نياز به مايعات مثل افراد عادي است(12-8 ليوان در روز) وحدوداً چيزي معادل 35-30 ميلي ليتر در روز به آب احتياج دارند. مگر اين كه اسهال، استفراغ يا تب داشته باشند كه به ازاي هر درجه تب نياز به انرژي 13درصد و نياز به پروتئين۱۰درصد افزايش پيدا مي كند.

عرق شاتره:يكي از عرقياتي است كه مصرف آن به شكل شربت شاتره علاوه بر تأمين مايعات بدن، اشتهاآور است و در حل مشكلات اشتها كمك مي كند.
ويتامين ها و مواد معدني:نقش ويتامين ها و مينرال ها در اين افراد بسيار چشمگير است بنابر اين بايد به افراد دچار اين بيماري يادآور شويم كه از خوردن سبزيجات و ميوه هاي تازه غفلت نكنند، در حقيقت نياز افراد مبتلا به ايدز به آنتي اكسيدان هايي مثل
بتاكاروتن (پيش ساز ويتامين A) بسيار زياد است و ساير آنتي اكسيدان ها مثل ويتامين E و ويتامين C نيز افزايش نياز چشمگيري در اين بيماري پيدا مي كنند، از اين رو مصرف 1 ليوان آب هويج رنده شده همراه با يك قاشق غذاخوري روغن زيتون به همراه آب يك ليموي تازه (1 روز در ميان) قادر است تمام ويتامين هاي ياد شده را به بدن فرد برساند و ساير منابع اين ويتامين ها عبارتند از:

بتاكاروتن: اين آنتي اكسيدان يكي از قوي ترين آنتي اكسيدان هاي موجود در طبيعت است و در هويج به وفور وجود دارد. همچنين در برگه زردآلو، ميوه زردآلو، سيب زميني، اسفناج، طالبي، كدو حلوايي و كاهو و گريپ فروت يافت مي شود، اين ماده در بدن به ويتامين A بدل مي شود.

ويتامين C: ويتامين ث و گلوتاتيون (تري پپتيد)، گسترش ويروس HIV را كند مي كنند. اين دو ماده مهم كه از ضد اكسيد كننده هاي قوي به شمار مي آيند، به مقدار زياد در ميوه ها و سبزي هاي تازه وجود دارند كه نمونه هايي از اين سبزيجات عبارتند از: گوجه فرنگي، جعفري، كلم، مركبات (به خصوص ليمو شيرين و ليموترش)، فلفل دلمه و... كه منابع بسيار عالي اين ويتامين هستند.در آزمايشي كه توسط دكترآلتون ميستر Alton Mister در دانشگاه پزشكي دانشگاه كورنل انجام شد مشخص گرديد كه مقدار گلوتاتيون در بدن بيماران مبتلا به ايدز خيلي كم است و كمبود اين ماده در گسترش و توسعه ايدز مؤثر است.بنابر اين خوردن موادي مثل: هندوانه، آووكادو، مارچوبه و بروكلي و بعد گريپ فروت، پرتقال و توت فرنگي (كه اتفاقاً در فصل آن قرار داريم) باميه، سيب زميني، كدو، گل كلم و گوجه فرنگي خام را به شما توصيه مي كنيم. چرخ كردن و كوبيدن مواد و عصاره آنها گلوتاتيون را به طرز قابل توجهي از بين مي برد، پس بهتر است كه اين مواد غذايي را بيشتر به شكل خام مصرف كنيم.

ويتامين E: ويتاميني كه آن را با عنوان ويتامين جواني و ضدپيري و برطرف كننده تنش هاي قبل از قاعدگي در خانم ها مي شناسيم. اين ويتامين يكي از ضروري ترين و حياتي ترين ويتامين هاي مورد نياز است كه در روغن ذرت، روغن سويا، روغن گندم، دانه كنجد، بادام زميني، تخم آفتابگردان، گردو و جوانه گندم وجود دارد. ولي از آنجايي كه اين ويتامين محلول در چربي است و مصرف زياد از حد آن توليد مسموميت مي كند در خوردن مكمل هاي اين ويتامين به شكل قرص بايد جانب احتياط را رعايت كرد اما چون منابع غذايي هرگز آنقدر خورده نمي شود كه مسموميت ايجاد كند جاي نگراني نيست، اما بايد به خاطر داشته باشيد كه از زياده روي در مصرف چربي ها پرهيز كنيد.
با خارج شدن از بحث آنتي اكسيدان ها به سراغ ساير ريز مغذي ها (ويتامين ها و مينرال ها) مي رويم كه به افراد دچار اين بيماري كمك مي كند تا از سالم زيستن در كنار ديگران بهره ببرند و به حل مشكل خود از قبيل بي اشتهايي و... بپردازند:
ويتامين هاي گروه ب :ويتامين هاي گروه ب، هم اشتها را زياد مي كنند و هم توان بدني را افزايش مي دهند. در رابطه با ويتامين هاي گروه ب بد نيست به طور مجزا به هر كدام بپردازيم.

ويتامين B1:ويتاميني است كه در گوشت ها، نان، برنج، غلات و حبوبات سبوس دار و كامل يافتن مي شود. ويتامين B1 خوشبختانه در شرقي ها با مصرف سير و پياز خام تا حد زيادي تأمين مي شود. زيرا در حالت خام به دليل دارا بودن اليلين جذب اين ويتامين را افزايش مي دهند، در مقابل چاي و ماهي خام داراي تركيبي به نام تياميناز هستند كه در واقع عامل تجزيه كننده ويتامين B1 است و مصرف آنها به ميزان زياد كمبود اين ويتامين را ناشي مي شود. اين ويتامين علاوه بر نقش هاي اساسي كه در سيستم ايمني به عهده دارد، در حفظ آرامش و برطرف كردن استرس هاي ناشي از مواجهه با بيماري به شما كمك خواهد كرد.

ويتامين B2: اين ويتامين بنابه دلايل عديده، نقشي بسيار چشمگير در حفظ بدن در وضعيت مطلوب داراست چنانچه داروي دزوكسي روبين هيدروكلرايد (داروي درمان ايدز) نياز به ويتامين ب۲ را افزايش مي دهد.منابع غذايي كه اين ويتامين در آنها يافت مي شود عبارتند از: جگر و قلوه، غذاهاي گياهي، لبنيات به خصوص شير، سبزيجات. اگر رژيم غذايي سرشار از نشاسته، فيبر (چيزي كه در ميوه ها و سبزيها به وفور يافت مي شود) و لاكتوز (قند شير) باشد، سنتز اين ويتامين را در روده افزايش مي دهد (چون باكتري هاي روده اندكي از اين ويتامين را توليد مي كنند).از ديگر ويتامين هاي حياتي B كه براي اين بيماران مفيد است مي توان از موارد زير ياد كرد:

ويتامين B6: كه در گوشت هاي سفيد، تن ماهي، جوجه، ماهي سالمون، ذرت، موز، توت فرنگي، طالبي،لوبيا سبز، گوجه فرنگي، سيب زميني و اسفناج وجود دارد. به طور كلي اسفناج، موز، سيب زميني و تن به عنوان بهترين منابع غذايي اين ويتامين به شمار مي آيند، داروي ايزونيازيد نياز به آن را افزايش مي دهد پس به مصرف كنندگان چه در رابطه با اين بيماري چه ساير بيماري هاي تحت درمان با اين دارو توصيه مي كنيم مصرف منابع اين ويتامين را در رژيم غذايي خود افزايش دهند.

ويتامين B12: در جگر، گوشت، ماهي، زرده تخم مرغ وجود دارد و خصوصاً اگر سن بيمار بالا باشد، به دليل اختلالات گوارشي نياز به آن چشمگيرتر خواهد بود و در نهايت...

اسيد فوليك: يا فولات كه در سوءتغذيه پروتئين- انرژي، مصرف و عملكرد آن آسيب مي بيند و نياز به آن افزايش مي يابد. اسيد فوليك به عنوان عاملي كه مقاومت بدن را افزايش مي دهد بايد مورد توجه قرار گيرد. اين ويتامين در اسفناج، آب پرتقال، گوشتها به خصوص گوشت گوساله، مخمر و قارچ لبنيات و شير و پنير كم چرب وجود دارد.
در پايان بهتر است به ذكر اين مطلب بپردازيم كه هرجا ايستاده باشيم و در هر وضعيتي كه باشيم درمان هاي تغذيه اي در بهبود اوضاع، نقش چشمگيري دارد، چنانكه كتاب قانون ابوعلي سينا كه سراسر درمان با غذاست، كتابي است كه امروزه جزو كارآمد ترين كتب پزشكي از آن ياد مي شود. لازم به ذكر است تا زماني كه خودتان نخواهيد هيچ كس نمي تواند به شما كمك كند، اميد است با استفاده از آنچه ياد شد به بهبود وضعيت سلامتي خود بپردازيد.